W skrócie
- 8 na 10 nauczycieli mówi, że hałas szkodzi ich samopoczuciu, a prawie co drugi był na zwolnieniu z powodu problemów z głosem.
- Najgłośniej jest na korytarzach i w holach, a 73% nauczycieli pracuje w budynkach z czasów PRL lub starszych.
- Norma PN-B-02151-4 wymaga w typowej sali lekcyjnej czasu pogłosu do 0,6 s. W starszych szkołach bywa on kilkukrotnie dłuższy.
- Adaptacja akustyczna działa: w jednej z warszawskich szkół korytarz stał się o 7–8 dB cichszy, a odsetek nauczycieli z dużym zmęczeniem głosu spadł z 88,6% do 25%.
Skąd pochodzą te dane
Większość liczb w tym artykule pochodzi z raportu „Co widać, słychać i czuć w polskiej szkole?”. Badanie przeprowadzono w I kwartale 2026 roku wśród 1 937 nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych z całej Polski. Raport przygotowała grupa Saint-Gobain razem ze Związkiem Nauczycielstwa Polskiego, w ramach kampanii „Dzwonek na zmiany”.
Trzeba pamiętać o dwóch rzeczach:
- To ankieta, czyli subiektywne oceny nauczycieli, a nie pomiary hałasu.
- Autorem kampanii jest grupa produkująca m.in. materiały akustyczne.
Mimo to skala odpowiedzi i ich zgodność z wcześniejszymi pomiarami w szkołach pokazują problem bardzo wyraźnie.
Nauczyciele: hałas odbija się na zdrowiu i głosie
Głos to podstawowe narzędzie pracy nauczyciela. Jeśli prawie co drugi nauczyciel trafił przez niego na zwolnienie, hałas przestaje być sprawą komfortu. Staje się sprawą zdrowia i ciągłości zajęć. Ponad połowa badanych musi podnosić głos, żeby uczniowie ich zrozumieli. 63,5% unika głośnych miejsc w szkole, choć dyżury na przerwach często im to uniemożliwiają.
„Należy stworzyć jednolite, nowoczesne standardy jakości przestrzeni edukacyjnej”
Urszula Woźniak, wiceprezes Zarządu Głównego ZNP
Uczniowie: koncentracja, emocje i specjalne potrzeby
Aż 77,9% nauczycieli wskazuje, że hałas szczególnie dokucza uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, np. dzieciom w spektrum autyzmu czy z nadwrażliwością słuchową. Dla nich miejsce, w którym można się wyciszyć, często decyduje o tym, czy w ogóle da się wrócić na lekcję. Prawie połowa nauczycieli widzi, że uczniowie sami szukają cichszych miejsc, czasem chowając się w toaletach.
Gdzie w szkole jest najgłośniej
nauczycieli ocenia hałas na korytarzach i w holach jako wysoki lub bardzo wysoki
pracuje w budynkach z czasów PRL lub starszych, a tylko 3% w szkołach młodszych niż 10 lat
Projektując stare szkoły, nikt nie myślał o akustyce. Mają twarde, gładkie ściany i sufity, długie korytarze i duże stołówki. Dlatego nawet zwykłe dźwięki, takie jak przesuwane krzesła czy trzaskające drzwi, wybrzmiewają w nich wyjątkowo długo.
Dlaczego w szkole jest tak głośno: trochę fizyki
Hałas w szkole to nie tylko to, jak głośno mówią dzieci. Liczy się też to, co dzieje się z dźwiękiem po jego powstaniu. Tynk, beton, szyby i lastryko pochłaniają zaledwie kilka procent padającej na nie energii akustycznej (dla betonu współczynnik pochłaniania wynosi ok. 0,03). Resztę odbijają. Dźwięk odbija się wtedy wiele razy i wolno wygasa. To zjawisko nazywamy pogłosem, a jego miarą jest czas pogłosu (T, w sekundach).
Przykład (uproszczony): sala lekcyjna 7 × 8 m o wysokości 3,2 m ma ok. 180 m³ kubatury i ok. 210 m² ścian, podłogi i sufitu.
- Pusta sala: przy samych twardych powierzchniach (średni współczynnik ok. 0,05) chłonność wynosi tylko ok. 10 m². Czas pogłosu to wtedy ok. 2,5–3 s.
- Sala z uczniami i meblami: ludzie i meble też pochłaniają dźwięk, więc pogłos jest krótszy, ale wciąż zwykle dużo dłuższy, niż wymaga norma.
- Ile trzeba dołożyć: żeby zejść do 0,6 s, sala potrzebuje ok. 48 m² chłonności. To oznacza kilkadziesiąt m² paneli o wysokim współczynniku pochłaniania (rzędu 0,8–1,0), umieszczonych na suficie i w górnej części ścian.
To obliczenie orientacyjne. Prawdziwy projekt liczy się osobno dla kilku pasm częstotliwości i uwzględnia wyposażenie sali.
Długi pogłos ma dwa skutki:
- Słowa nauczyciela zlewają się. Spada zrozumiałość mowy, którą mierzy się wskaźnikiem STI w skali od 0 do 1.
- Hałas napędza hałas. W głośnym otoczeniu ludzie odruchowo mówią głośniej (to tzw. efekt Lombarda), więc poziom dźwięku rośnie. Dlatego korytarz na przerwie potrafi osiągać ponad 90 dB.
Co mówi norma PN-B-02151-4:2015
Wymagania dotyczące pogłosu w szkołach określa norma PN-B-02151-4:2015. Przywołują ją przepisy techniczno-budowlane, dlatego stosuje się ją przy projektowaniu, budowie i przebudowie budynków. Wybrane wymagania dla sal lekcyjnych i pracowni:
| Kubatura sali | Maksymalny czas pogłosu T |
|---|---|
| do 250 m³ (typowa sala lekcyjna) | 0,6 s |
| 250–500 m³ | 0,8 s |
| 500–2000 m³ | 1,0 s |
Do tego dochodzą wymagania dodatkowe:
- W salach do nauczania początkowego i nauki języków obcych czas pogłosu ma być o 0,1 s krótszy niż wymaganie podstawowe.
- W salach dla uczniów z wadą słuchu (do 250 m³) czas pogłosu nie może przekraczać 0,4 s.
- Średni wskaźnik zrozumiałości mowy STI w salach lekcyjnych ma przekraczać 0,6.
- Dla korytarzy, klatek schodowych, stołówek, świetlic i sal gimnastycznych norma określa osobne wymagania: maksymalny czas pogłosu albo minimalną chłonność akustyczną liczoną względem powierzchni podłogi.
Pomiary w starszych szkołach często pokazują czas pogłosu kilkukrotnie dłuższy, niż dopuszcza norma. Dokładne wartości dla konkretnego pomieszczenia zawsze warto sprawdzić w samej normie albo powierzyć akustykowi.
Czy da się to naprawić? Przykład z Warszawy
Dobrze opisany przykład pochodzi z dużej szkoły podstawowej na warszawskim Ursynowie (ok. 1 200 uczniów). Od 2018 roku przeszła tam adaptację akustyczną. Panele dźwiękochłonne zamontowano na sufitach i ścianach sal, korytarzy, świetlicy, stołówki i hali sportowej. Efekty opisał raport Uniwersytetu Śląskiego przygotowany wspólnie z producentem paneli (2020).
Pomiary hałasu i zrozumiałości mowy:
| Miejsce lub wskaźnik | Przed | Po |
|---|---|---|
| Korytarz podczas przerw | 81–93 dBA | o 7–8 dB ciszej |
| Stołówka | ok. 86 dBA | 73–77 dBA |
| Świetlica | 79–82 dBA | 73–77 dBA |
| Zrozumiałość mowy w salach (STI) | 0,47–0,52 | 0,70–0,72 |
Co zmieniło się dla nauczycieli:
Jak czytać te liczby:
- Decybele: skala jest logarytmiczna, więc spadek o 7–8 dB ludzie odbierają jako wyraźnie cichsze otoczenie. Spadek o 10 dB słuch odbiera mniej więcej jak dwa razy ciszej.
- STI: wzrost z ok. 0,5 do ok. 0,7 oznacza przejście z zrozumiałości „dostatecznej” do „dobrej”.
- Ograniczenie: dane o samopoczuciu pochodzą z ankiety wśród 44 nauczycieli, a nie z badania medycznego. Kierunek zmian jest jednak jednoznaczny.
Od czego zacząć w swojej szkole
- Wskaż najgłośniejsze miejsca. Zwykle są to korytarze, świetlica i stołówka. Prosty pomiar poziomu dźwięku na przerwie i w trakcie zajęć daje punkt odniesienia do porównania „przed i po”.
- Zacznij tam, gdzie efekt będzie największy. Panele ścienne i sufitowe ograniczają pogłos w całym pomieszczeniu. Wydzielone strefy wyciszenia, np. budka akustyczna albo kącik z wyciszonymi siedziskami, dają uczniom miejsce na odpoczynek od hałasu.
- Pomyśl o uczniach ze SPE. Strefa wyciszenia to dla nich często najważniejsze wsparcie. Więcej piszemy o tym w artykule Strefa Ciszy w Szkole: dlaczego warto i jak ją stworzyć.
- Zaplanuj finansowanie. Potrzeby akustyczne najlepiej zgłosić organowi prowadzącemu przy planowaniu budżetu na kolejny rok. Gminy przygotowują projekty budżetów jesienią, a konkretne liczby i wyniki pomiarów ułatwiają uzasadnienie wydatku.
Tak to wygląda w praktyce: strefy ciszy, które zrealizowaliśmy w Szkole Podstawowej nr 132 w Warszawie
W świetlicy pojawiły się panele akustyczne, a wnęki na korytarzu wyłożyliśmy filcem akustycznym i wyposażyliśmy w tapicerowane siedziska. Zobacz całe case study.
Jeśli chcesz zrozumieć, jak działają poszczególne rozwiązania akustyczne, przeczytaj też nasz poradnik Akustyka w szkole: jak ograniczyć hałas i pogłos.
Ściąga dla dyrektora szkoły i samorządu (PDF)
Najważniejsze liczby z tego artykułu na jednej stronie A4: wyniki badania nauczycieli, wymagania normy PN-B-02151-4 i przykład „przed i po”. Przyda się przy planowaniu budżetu i w rozmowie z organem prowadzącym.
Źródła
- Saint-Gobain, Związek Nauczycielstwa Polskiego, raport „Co widać, słychać i czuć w polskiej szkole?”, kampania „Dzwonek na zmiany”, 2026 (dzwoneknazmiany.pl). Omówienie: Głos Nauczycielski, 7.09.2026.
- I. Polewczyk (Uniwersytet Śląski), M. Jarosz, „Akustyka w szkołach. Raport z badań ankietowych”, 2020.
- PN-B-02151-4:2015-06 „Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Część 4: Wymagania dotyczące warunków pogłosowych i zrozumiałości mowy w pomieszczeniach oraz wytyczne prowadzenia badań”.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google